Altersarmut als bitteres Schicksal türkischer Rentner/ Türk İşçilerin Emeklilikte Yoksulluk Dramı
65 Jahre nach dem deutsch-türkischen Anwerbeabkommen leben viele türkische Rentner in Deutschland unter schwierigen finanziellen Bedingungen. Nach einer Sonderauswertung der Deutschen Rentenversicherung für den Mediendienst Integration erhielten Menschen mit türkischer Staatsangehörigkeit Ende 2025 durchschnittlich 890 Euro gesetzliche Rente im Monat. Bei deutschen Staatsangehörigen waren es 1.250 Euro. Die Differenz beträgt 360 Euro. Besonders auffällig ist zudem, dass türkische Senioren deutlich häufiger auf staatliche Grundsicherung angewiesen sind.
Frauen besonders stark von niedrigen Renten betroffen
Noch größer ist die finanzielle Belastung für viele Frauen. Türkische Rentenempfängerinnen erhielten durchschnittlich 687 Euro, deutsche Rentenempfängerinnen dagegen 1.046 Euro monatlich.
Ende 2025 bezogen rund 351.000 Menschen mit türkischer Staatsangehörigkeit eine Alters- oder Erwerbsminderungsrente in Deutschland. Hinzu kamen etwa 127.000 Bezieher von Hinterbliebenenrenten. Insgesamt waren es damit rund 478.000 Personen.
Im Juni 2026 erhielten 9,3 Prozent der älteren Menschen mit türkischer Staatsangehörigkeit Grundsicherung im Alter. Unter deutschen Staatsangehörigen lag der Anteil bei lediglich 2,7 Prozent.
Der Mikrozensus 2025 zeigt außerdem, dass 31,5 Prozent der Rentner aus ehemaligen Gastarbeiterstaaten armutsgefährdet waren. Bei Rentnern ohne Migrationshintergrund betrug die Quote 17 Prozent.
Jahrzehntelange Arbeit hinterlässt Spuren
Am 30. Oktober 1961 unterzeichneten Deutschland und die Türkei das Anwerbeabkommen. Bis zum Anwerbestopp 1973 kamen rund 867.000 Arbeitskräfte aus der Türkei nach Westdeutschland.
Viele arbeiteten in Fabriken und der Automobilindustrie, häufig unter körperlich schweren Bedingungen. Niedrige Löhne, fehlende Sprachkurse, begrenzte Weiterbildungsmöglichkeiten und Arbeitslosigkeit während wirtschaftlicher Krisen beeinträchtigten ihre späteren Rentenansprüche.
Hinzu kamen kürzere Versicherungszeiten und gesundheitlich bedingter früher Ruhestand.
Gesundheit und Wohnkosten verschärfen die Lage
Ende 2025 bezogen 16,5 Prozent der türkischen Rentenempfänger eine Erwerbsminderungsrente. Unter allen Rentenempfängern lag der Anteil bei 8,4 Prozent.
Auch eine Beschäftigung im Rentenalter ist seltener: Die Beschäftigungsquote türkischer Staatsangehöriger lag bei 5,2 Prozent, bei Deutschen bei 10,8 Prozent.
Der Sozialwissenschaftler Eric Seils vom WSI-Institut sieht kaum Verbesserungen der finanziell prekären Situation ehemaliger Gastarbeiter. Körperliche Einschränkungen und geringe berufliche Qualifikationen erschwerten eine Weiterbeschäftigung im Alter.
Zusätzlich müssen ältere Menschen mit Migrationshintergrund häufiger Miete zahlen, weil sie seltener Wohneigentum besitzen.
Ein Teil der ehemaligen Gastarbeiter lebt inzwischen wieder in der Türkei oder pendelt zwischen beiden Ländern. 2025 wurden rund 85.100 Renten an ausländische Staatsangehörige in die Türkei überwiesen.
Die genannten Statistiken erfassen unterschiedliche Personengruppen. Angaben nach türkischer Staatsangehörigkeit schließen nicht automatisch alle Menschen türkischer Herkunft ein und beziehen sich auch nicht ausschließlich auf ehemalige Gastarbeiter.
Zum 65. Jahrestag des Anwerbeabkommens bleibt deshalb eine gesellschaftliche Frage: Wie kann Deutschland den Menschen, die über Jahrzehnte seine Wirtschaft mitgetragen haben, einen finanziell abgesicherten Lebensabend ermöglichen?
Quelle: Mediendienst Integration, Auswertung auf Grundlage von Daten der Deutschen Rentenversicherung, des Statistischen Bundesamtes und der Bundesagentur für Arbeit zum 65. Jahrestag des deutsch-türkischen Anwerbeabkommens.
Türk İşçilerin Emeklilikte Yoksulluk Dramı
Türkiye ile Almanya arasında imzalanan iş gücü anlaşmasının 65. yılında, yıllarca Almanya’nın fabrikalarında çalışan Türk işçilerin emeklilikte yaşadığı ekonomik sıkıntılar yeniden gündemde. Alman Emeklilik Sigortası Kurumunun Mediendienst Integration için hazırladığı özel istatistiklere göre Almanya’da Türk vatandaşlarının ortalama yasal emekli aylığı 890 avro. Alman vatandaşlarında ise bu rakam 1.250 avro. Aylık 360 avroluk fark, emeklilikteki gelir eşitsizliğini ortaya koyuyor.
Türk kadın emekliler daha fazla etkileniyor
Gelir farkı kadınlarda da belirgin. Türk vatandaşı kadın emekliler ortalama 687 avro aylık alırken Alman kadın emeklilerin ortalaması 1.046 avroya ulaşıyor.
2025 yılı sonunda Almanya’da Türk vatandaşlığına sahip yaklaşık 351 bin kişi yaşlılık veya çalışma gücü kaybı aylığı alıyordu. Dul ve yetim aylığı alan 127 bin kişiyle birlikte toplam sayı 478 bine yükseldi.
Haziran 2026 verilerine göre yaşlılıkta temel geçim yardımına ihtiyaç duyanların oranı Türk vatandaşlarında yüzde 9,3, Alman vatandaşlarında ise yüzde 2,7 olarak kaydedildi.
2025 Mikrozensus araştırmasında eski misafir işçi ülkelerinden gelen emeklilerin yüzde 31,5’inin yoksulluk riski altında olduğu belirlendi. Göç geçmişi bulunmayan emeklilerde bu oran yüzde 17 seviyesinde kaldı.
Ağır işlerin bedeli emeklilikte ödeniyor
30 Ekim 1961’de imzalanan anlaşmanın ardından, 1973 yılında işçi alımı durdurulana kadar Türkiye’den yaklaşık 867 bin kişi Batı Almanya’ya çalışmaya geldi. Bunların yaklaşık beşte biri kadındı.
Türk işçiler otomotiv sanayisinde, fabrikalarda ve fiziksel güç gerektiren işlerde önemli görevler üstlendi. Ancak düşük ücretler, sınırlı eğitim imkânları ve dil kurslarının eksikliği daha yüksek gelir elde etmelerini zorlaştırdı.
Ekonomik krizler nedeniyle yaşanan işsizlik, daha kısa sigortalılık süreleri ve sağlık sorunları yüzünden erken emeklilik de bugünkü maaşların düşük kalmasında etkili oldu.
Sağlık sorunları ve kira giderleri
Türk vatandaşlığına sahip emekliler arasında çalışma gücü kaybı aylığı alanların oranı yüzde 16,5. Genel emekli nüfusunda ise bu oran yüzde 8,4.
Emeklilik yaşında çalışmaya devam edenlerin oranı da Türk vatandaşlarında yüzde 5,2, Alman vatandaşlarında yüzde 10,8 olarak hesaplandı.
WSI Enstitüsünden sosyal bilimci Eric Seils, eski misafir işçilerin ekonomik koşullarında önemli bir iyileşme görülmediğini belirtiyor. Uzun yıllar ağır işlerde çalışmanın yol açtığı sağlık sorunları, birçok kişinin emeklilikte yeniden çalışmasını güçleştiriyor.
Göç geçmişi bulunan emeklilerin daha düşük oranda ev sahibi olması da kira giderleri nedeniyle geçim sıkıntısını artırıyor.
Bir bölümü Türkiye’ye dönen veya iki ülke arasında yaşayan emeklilere ilişkin veriler de dikkat çekiyor. 2025 yılında yabancı ülke vatandaşlarına ait yaklaşık 85 bin 100 emekli aylığı Türkiye’ye gönderildi.
İstatistiklerde önemli bir ayrım bulunuyor: Türk vatandaşlarına ilişkin rakamlar yalnızca ilk kuşak işçileri kapsamıyor. Alman vatandaşlığına geçmiş Türk kökenliler bu gruba dahil değil. Eski misafir işçi ülkelerinden gelen emeklilere ilişkin yoksulluk oranı ise daha geniş bir topluluğu ifade ediyor.
65 yıl önce Almanya’nın ekonomik kalkınmasına katkıda bulunan insanların bir bölümünün bugün yoksulluk riskiyle karşı karşıya olması, göç tarihinin hâlâ çözüm bekleyen sosyal sorunlarını gözler önüne seriyor.
Kaynak: Mediendienst Integration’ın Alman Emeklilik Sigortası Kurumu, Federal İstatistik Dairesi ve Federal İş Ajansı verilerine dayanan 65. yıl araştırması.
#Altersarmut #TürkischeRentner #Gastarbeiter #Rentenlücke #Deutschland #EmekliYoksulluğu #Türkİşçiler #Almanya #EmekliMaaşları #Göçmenİşçiler
Kommentare sind geschlossen, abertrackbacks und Pingbacks sind offen.